ABD-İran hattında yaptırım gerilimi petrol fiyatlarının seyrinde belirleyici oluyor

Trive Yatırım Günün Piyasa Haritası'nda, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in bugün ayrıntılarını açıklaması beklenen yeni yaptırım paketinin İran’ın bankacılık, enerji ve finansal altyapısının yanı sıra Tahran ile ekonomik ilişkilerini sürdüren üçüncü ülkeleri ve şirketleri de hedef alabilecek bir çerçeveye işaret ettiği belirtildi. Bessent’in hamleyi ABD’nin bir rakibe karşı şimdiye kadar uyguladığı en büyük finansal saldırı olarak tanımladığı, İran’ın ise ekonomik baskının devam etmesi halinde Körfez’den petrol ihracatını tamamen durdurabileceği tehdidinde bulunduğu aktarıldı.

ABD-İran mücadelesinin askeri cepheden ekonomik ve ticari cepheye daha belirgin biçimde kaydığı ifade edilen raporda, taraflar arasında haftalardır doğrudan askeri saldırı yaşanmamasına rağmen çatışmayı sona erdirecek anlamlı bir diplomatik sürecin oluşmamasının, ekonomik baskının kısa süreli bir müzakere aracından daha kalıcı bir stratejiye dönüşebileceğine işaret ettiği kaydedildi.

Yeni yaptırımların üçüncü ülkeleri de kapsaması halinde Çin başta olmak üzere İran petrolünün alıcıları ve bölgesel ticaret ortaklarının doğrudan denkleme girebileceği belirtildi. Buna karşılık Tahran’ın petrol akışını daha fazla kısıtlama tehdidinin yaptırım baskısının küresel enerji piyasasına maliyetini yükseltebileceği ifade edildi.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nda belirlediği geçiş kurallarına uymayan gemilere para cezası, alıkoyma veya müsadere uygulanabileceğini açıklamasının ekonomik savaşın deniz taşımacılığı boyutunu sertleştirdiği aktarıldı. Tahran’ın yalnızca doğrudan ihlal yaptığı belirtilen gemileri değil, bu gemilerle yük aktarımı veya benzeri işlemler üzerinden çalışan diğer gemileri de kara listeye alabileceğini duyurduğu belirtildi.

Petrol piyasasının yeni yaptırım paketinin açıklanması öncesinde önceki haftaki yükselişin bir bölümünü geri verdiği kaydedildi. Brent'in yaklaşık yüzde 1,5 gerileyerek 93 dolar civarına, WTI'ın ise 85 doların ortalarına çekildiği, satışlarda kar realizasyonu ve yaptırımların kapsamına ilişkin bekleyişin etkili olduğu ifade edildi.

Geri çekilmenin jeopolitik riskin çözüldüğü anlamına gelmediği, piyasanın açıklanacak önlemlerin İran petrol ihracatını ne ölçüde daraltacağını ve Tahran’ın buna Hürmüz üzerinden ne kadar sert karşılık vereceğini görmek istediği belirtildi. Kısa vadeli fiyat yönünü yaptırım başlığının kendisinden çok, paketin uygulanabilirliği ve fiziksel petrol akışında yaratacağı gerçek değişimin belirleyeceği kaydedildi.